Ik wil er toch dieper op ingaan omdat dit onderwerp me aan het hart ligt en intrigeert… De meeste mensen saboteren zichzelf niet bewust. Ze doen het taalkundig. Niet door wat ze denken, maar door wat ze hardop bevestigen — vaak meerdere keren per dag.
“Ik ben nou eenmaal zo.”
“Ik ben slecht in keuzes maken.”
“Ik ben geen doorzetter.”
Het klinkt eerlijk. Nuchter zelfs. Vaak wordt zulke eerlijke zelfkennis ook zeer gewaardeerd door de mensen in iemands omgeving. Want die persoon die zulke uitlatingen doet kent zichzelf goed en laat anderen weten waar zijn of haar valkuilen liggen. Die persoon is bereid eerlijk naar zichzelf te kijken en dit te benoemen. Maar eerlijkheid is iets anders dan waarheid.
Wanneer taal geen beschrijving meer is, maar een rem
Ui persoonlijke ervaring geef ik een voorbeeld van een van de vele zinnen die ik zelf heb gebruikt en daarmee mezelf heb gesaboteerd:
“Ik ben moe.”
Maar dit eindigt als identiteit:
“Ik ben iemand die altijd moe is.”
Het verschil is subtiel, maar het effect is groot. Want zodra je jezelf definieert, sluit je alternatieven uit.
Mijn lichaam hoort:
Dit is wie ik ben — hier hoef ik geen energie meer in te steken.
En precies dát is zelf-sabotage. Niet spectaculair. Niet dramatisch. Maar langzaam en consequent.
Ik benoemde het en berustte erin. Totdat ik me geërgerd afvroeg waarom ik altijd maar moe bleef. Ondanks time-outs, rustmomenten, etc.
En nu: Iedere keer als ik voel dat mijn lichaam vermoeid aan voelt, zeg ik hardop of in gedachten: Bij iedere stap die ik neem krijg ik meer energie. Ik ben fit, ik heb energie genoeg om… wat dan ook te doen. Soms moet je je ego omzeilen omdat deze onherroepelijk terugkaatst: “Nee hoor, doe niet zo raar: Je hebt helemaal geen energie; je kan beter maar even gaan rusten.” Waardoor je weer terugzakt in wat je al kent. Die eeuwige vermoeidheid. Je berust erin. Want het is nu eenmaal zo.
Herprogrammeren van je lichaam en brein vergt tijd. Een pad dat is ingesleten blijft soms hardnekkig bestaan. Hier is enige volharding nodig om de groeven eruit te slijten. Soms moet je daarom je ego een beetje omzeilen.
Het ego: meester in logisch klinkende excuses
Het ego is slim. Het spreekt in redelijkheid.
Het zegt niet: “Blijf klein.”
Het zegt: “Dit past gewoon beter bij jou.”
Het zegt niet: “Ga niet groeien.”
Het zegt: “Je moet ook realistisch blijven.”
En dus blijven we zinnen herhalen die ons beperken, maar tegelijkertijd veilig voelen. Gewoon omdat ze bekend zijn. Het zoekt redenen waarom iets is zoals het is. Het is logisch dat je je zo voelt, want… Het ego houdt van gelijk. Veiligheid, wat bekend is. Niet van vooruitgang.
“Ik ben” als slot op de deur
Elke keer dat je zegt: “Ik ben zo iemand die…” dan zet je een slot op een andere mogelijkheid.
“Ik ben geen prater.”
“Ik ben slecht met geld.”
“Ik ben niet spiritueel genoeg.”
Let op wat hier gebeurt: je neemt een tijdelijke vaardigheid, voorkeur of fase en maakt er een persoonlijkheid van. En daarmee hoef je niets meer te proberen. Dat is geen luiheid. Dat is zelfbescherming. Maar bescherming wordt problematisch wanneer het je tegenhoudt om betere keuzes te maken.
Bewustwording = ruimte tussen zin en waarheid
Dit hoofdstuk vraagt niet om positief denken. Het vraagt om luisteren. Niet naar wat je voelt — maar naar hoe je het verwoordt.
Vraag jezelf af:
- Is dit een ervaring of een identiteit?
- Beschrijf ik iets, of verklaar ik mezelf?
- Houdt deze zin me open… of zet hij me vast?
Zodra je dat verschil ziet, ontstaat er speelruimte.
Van sabotage naar keuze
Je hoeft jezelf niet te corrigeren. Je hoeft jezelf niet te verbeteren. Je hoeft alleen te verschuiven.
Van: “Ik ben onzeker.” naar: “Ik merk mijn onzekerheid op.”
Van: “Ik ben altijd te laat.” naar: “Mijn planning vraagt aandacht.”
Van: “Ik ben moe.” naar: “Mijn energie is laag vandaag.”
Dat zijn geen semantische trucjes. Dat zijn keuzemomenten. En keuze is het tegenovergestelde van sabotage.
“Ik ben” terug in eigen handen
“Ik ben” is geen vaststelling. Het is een richtingaanwijzer. Gebruik je het onbewust, dan is rijdt je ego. Gebruik je het bewust, dan zit jij achter het stuur. En dat is waar dit over gaat: Niet over perfect spreken. Maar over vrijer leven door bewustwording en zorgvuldiger woordgebruik.
Afbeelding gemaakt met AI